MỲ
Nhà tôi nằm trong một vùng đất nhỏ gọi là làng Gò Theo. Cái tên mộc mạc ấy đã gắn bó với bao thế hệ, như một lời nhắc khẽ về quê hương không thể nào quên. Thế rồi những năm đầu 2000, làng bị giải tỏa để nhường chỗ cho những khu tái định cư, phố xá dần mọc lên. Nhưng với tôi, Gò Theo không chỉ là một địa danh. Đó là tuổi thơ, là mảnh đất nuôi lớn từng ký ức, và là nơi trái tim tôi luôn tìm về.
Ngôi nhà của chúng tôi khi ấy đơn sơ nhưng ấm áp. Vách được ghép bằng từng tấm đan tre mà ông bà nội và ba tôi kiên nhẫn đan đát trong những đêm dài. Mái ngói nâu trầm được nâng đỡ bằng những cột tre già, đã ngâm dưới ruộng sâu nhiều năm để chống mối mọt, bền chắc như tình yêu của ba mẹ dành cho gia đình. Mỗi đường đan, mỗi viên ngói đều in dấu mồ hôi và nỗ lực của ba mẹ, như minh chứng cho hành trình dài dựng xây một mái ấm từ đôi tay không.
Bao quanh ngôi nhà là cả một khu vườn hồng, niềm vui và tự hào của ba mẹ tôi. Gần trăm chậu hồng được ba sắp xếp ngay ngắn thành từng hàng, từng luống, gọn gàng như những dãy quân ngay ngắn chờ lệnh. Có những khoảnh đất dành riêng cho các cây non vừa chiết ghép, cành nhỏ run run trong nắng mai. Mỗi sớm, khi sương còn đọng thành giọt lấp lánh trên cánh hoa, vườn hồng tỏa ra hương thơm dìu dịu, vừa thanh khiết vừa kiêu sa. Mỗi bông hồng cánh hoa như hình lưỡi liềm ôm ấp một mảnh trời đỏ thắm, lung linh trong làn gió, mang trong mình sự sống mãnh liệt và niềm hy vọng lặng lẽ của ba mẹ tôi.
Nhưng để có được khu vườn tràn ngập sắc hồng ấy, ba mẹ đã trải qua bao vất vả không lời. Ngày ấy, đồng lương giáo viên ít ỏi chẳng đủ cho những bữa cơm no, chứ đừng nói đến bịch gạo, hũ mắm hay gói đường. Ban ngày, ba mẹ lên lớp dạy học; tối về, dưới ánh đèn dầu leo lét, ba lại cặm cụi chiết cành, ghép gốc, mẹ tỉ mẩn pha đất, bón phân. Đêm đông gió bấc, sương lạnh cắt da, vẫn thấy bóng ba mẹ lặng lẽ trong vườn, tay lần từng chậu hoa, mắt dõi theo từng cánh lá, bắt từng con rầy phá hoại.
Một bữa, tôi thấy ba vui nói với mẹ: “Kỳ này mình có thêm thu nhập rồi em”. Mẹ tôi ngạc nhiên tròn mắt nhìn ba: “Thu nhập khoản gì, lương hướng có chừng, không có tháng nào ba mươi hai ngày đâu anh. Anh có cách gì hà?”. Ba cười nhìn mẹ: “Em đoán xem?”. Mẹ tôi nói rằng: “Có trăm chậu hồng ngoài vườn, gặp ai là người yêu cánh hoa đẹp hình lưỡi liềm này thì may ra mới có thu nhập thêm thôi chớ làm chi có chuyện kỳ này thu nhập!” Trong bữa cơm ba tôi cười, nói: “Đã ký được hợp đồng bán hoa hồng cho hai khách sạn Pacific Ocean và Atlantic Ocean chỗ Ngã Năm cuối đường Hoàng Diệu, mỗi ngày giao cho họ ba mươi hoa. Thu nhập đó nghe!” Rồi ba vui! Bữa đó, cả nhà tôi mừng tở mở. Bữa cơm hôm ấy chuyện về hoa hồng cứ thế rôm rã được nhắc đến. Mẹ bảo: “Có cây màu lam, dân chơi hồng dưới phố gọi là cây khói hương hay là cây messinger chi đó, bông nó đẹp nhưng cành nhánh yếu ớt, liệu bán được không. May lắm có cây inter lora màu sáng như nghệ, không thơm, cánh cứng, lâu tàn, thân cũng cứng, thu gom loại này chắc không tệ. Lại còn cây canasta màu đỏ như lửa. Quá đẹp”. Ba tôi thêm vào chuyện: “Có hai cây per le noir với cây roman cel, quá hay, bông lớn mà lâu tàn”. Được đó, bắt đầu từ ngày đầu tháng này mình thực hiện hợp đồng. Vò đầu tôi, ba dặn; “Bé Ty phụ giúp mẹ nghe con!”
Tôi nhớ rõ một đêm khi tôi mới sáu tuổi. Trời mưa phùn, gió lạnh buốt, người tôi nóng rực vì cơn sốt. Nửa đêm chợt tỉnh, tôi thấy ánh đèn dầu chập chờn ngoài sân. Ba mẹ tôi đang lom khom giữa vườn hồng, đôi tay run rẩy nhưng vẫn kiên nhẫn bắt từng con sâu, con rầy bám chặt trên thân cây. Họ biết, chỉ cần sơ sẩy, những bông hồng sẽ không kịp nở đúng mùa Tết, mùa quan trọng nhất để có tiền trang trải cho gia đình. Dụng cụ ba mẹ tôi bắt rầy trông ra dáng cổ điển mà cũng hiện đại đấy mà! Ba mẹ mỗi người cầm mỗi cái đèn hột vịt, cứ hoa cành nào có rầy chỉ cần đưa bóng vào dưới hứng là y như rằng mấy con rầy như hạt đậu xanh rớt ngay xuống họng đèn. Chừng rầy đầy lên gần đến tim đèn, lại tháo bóng đèn ra. Cứ thế, ba mẹ chăm chỉ bắt rầy đến nửa đêm mới nghỉ.
Vườn hồng không chỉ là kế sinh nhai; đó là tất cả hy vọng, niềm tin và tình yêu mà ba mẹ tôi gửi gắm. Mỗi gốc hồng bán đi là một phần mồ hôi, là những đêm dài không ngủ, là những tháng ngày chống chọi khó khăn thời kinh tế còn bao cấp. Chính những cánh hồng rực rỡ đã nuôi sống chúng tôi qua giai đoạn chật vật nhất, giúp tôi có đủ sách vở đến trường. Thế nhưng vườn hồng nhà tôi mẹ cắt mỗi ngày ba mươi hoa đúng chuẩn hợp đồng, cộng dài ba mươi centimet. Eo ơi, mẹ cắt được một tháng là cạn kiệt bông hồng. Cây hồng sinh trưởng không kịp để quay vòng cho gia đình tôi thu nhập. Ba mẹ ra vườn nhìn cây hồng nẩy chồi không kịp. Mẹ bảo: “Một chồi hồng nẩy lên phải mất bốn mươi lăm ngày mới cho hoa hàm tiếu, thời gian hơn tháng. Căng hè!”
Vậy là sau một tháng bán hoa cho hai khách sạn tại Ngã Năm, vườn hồng nhà tôi cạn kiệt sắc màu rực rỡ. Đứng từ dưới hiên nhà thấp lè tè, chiếc nón mẹ quạt phần phật, nắng chói chang rọi xuống vườn hồng, chợt như nghĩ ra điều gì, mẹ bảo: “Hay ta giaỉ tán trăm mấy chậu hồng này, mình trồng loại khác thử anh? Ba tôi nghi vấn: “Thời tiết ở mình nắng nóng khô rang, cây hồng không sinh trưởng được cũng phải, mà trồng cây chi bây giờ? Mẹ nhìn ba, nhìn ra vườn hồng, bất chợt mẹ bảo: “À anh! Cây mai chịu được nắng nóng mà!” Ba tôi ngộ nhớ ra. Ông bảo: “À đúng rồi em, mình chuyển sang cây mai, biết đâu thu nhập cao hơn, lại lâu dài hơn, chứ trồng cây hồng trông đẹp thiệt đó, nhưng hay ỏng ẻo, chăm nó hết ngày, lấn sang đêm, nhưng bệnh của nó quanh năm, có lúc nó rụng hết lá giơ thân ra như cây sắn”.
Sau này, ba mẹ tôi ươm hạt mai, trồng đầy cả khu vườn, đủ các loại mai trong miền Nam, gọi chung là mai hồng diệp. Tôi nghe ba mẹ chuyện trò nào cây giảo Thủ Đức, Bến Tre, … chi đó. Có cây mai bông nở màu như củ cà rốt nữa. Mai chịu được khô hạn, xanh mát cả vườn. Ngoại tôi lên nhà thăm chơi, thấy mẹ tôi chăm mai xanh tốt, bà tìm đâu ra cây mai trắng, bà bảo loại này trong Nam gọi mai Miến Điện,
bông đẹp lắm. Ngoại mua trong Sài Gòn vào dịp vô thăm con trai ngoại, ngoại mang về cho mẹ. Kỷ niệm cây mai trắng của ngoại cho, mẹ tôi chăm chút, đến xuân về bông nở đây cành, trông lạ mắt. Cây mai trắng này mẹ không bán ai cả. Nay vẫn còn đúng trước sân nhà.
Khi gia đình chuyển đến nơi ở mới chỉ cách đó vài cây số, khu vườn cũ đã không còn. Thế nhưng trong ký ức của tôi, từng luống đất, từng cành hoa, từng góc nhà vẫn nguyên vẹn như thuở nào. Không một loài hoa nào, dù lộng lẫy đến đâu có thể sánh với vẻ đẹp của những bông hồng nơi ngôi nhà cũ ba mẹ tôi trồng. Bởi mỗi cánh hoa không chỉ tỏa hương mà còn thấm đẫm mồ hôi, tình thương và sự kiên nhẫn của ba mẹ tôi. Bây giờ ba mẹ tôi đã có vườn mai xanh mát.
Đối với tôi, khu vườn hoa hồng ấy không chỉ là một hình ảnh đẹp luôn gợi nhớ. Đó là một phần kỉ niệm tuổi thơ tôi, là ký ức thiêng liêng mà suốt đời này tôi không thể nào quên.
M.
