NGUYỄN BÁ HÒA
Truyện ngắn
N ăm nào bà Chênh cũng làm món dưa hành ăn Tết. Nhà bà chỉ cần một hũ nhỏ là đủ. Dưa hành ăn với các món có thịt mỡ sẽ hạn chế được chất béo, bớt ngán, dễ ăn. Nắng không lớn nhưng bà vẫn mang rổ củ hành ra phơi, chỉ cần vài tiếng đồng hồ là dưa hành giòn hơn ngon hơn. Bà vào bếp súc cái bình bằng thủy tinh, tìm chai giấm, cắt thêm một ít cà rốt, một ít ớt đỏ. Xong việc quay ra định đảo rổ hành cho nắng đều thì bất ngờ rổ hành biến đi đâu mất. Nhà chỉ có ông và bà thôi, nội mấy đứa nhỏ năm nay về thăm quê rồi ở lại ăn Tết với mấy chú. Con cháu mai mốt mới về. Có trộm chăng? Sân nhà bà không có gì quý giá nhưng so với rổ hành thì nhiều thứ cũng có giá trị hơn nhiều, nào là chậu mai vàng đang đơm nụ, mấy chậu phong lan đã trổ vòi cho hoa, còn hai chiếc xe đạp thể thao của ông của bà nữa, sao không lấy mà lấy rổ hành chứ! Chọc phá nhà bà chăng? Trẻ con xóm này ngoan lắm, có bao giờ bày trò như vậy đâu! Bà ra ngõ, đi lên đi xuống một vòng, chỉ có ông Chênh đang cắt tỉa hàng rào chè tàu.
– Hôm qua cắt tỉa xong rồi mà, nhà nhiều việc ông vào giúp tôi một tay đi nào!
Ông không trả lời, lấy cái mũ vắt trên cây đội lên đầu rồi đi vào nhà. Dạo này ông ít nói hơn, đăm chiêu hơn, thế cũng tốt, bà Chênh nghĩ thầm như vậy.
– Ông có thấy rổ hành tôi phơi trước sân không?
– Không! Ai ăn thứ đó mà làm cho mệt!
– Mấy năm trước ông thích món này mà! Lúc nào cũng thịt mỡ dưa hành mới ra ngày Tết, sao chừ…
– Năm trước khác, năm ni khác!
Ông dằn từng chữ khiến bà cụt hứng im lặng, liếc nhìn ông một cái rồi bỏ đi làm việc quên mất phải nhờ ông giúp việc gì đó.
Ở cái xã này, ông là một trong những người đủ đầy nhất, có sức khỏe, có bằng cấp, có công trạng và địa vị. Cái đủ đầy ai cũng mong ước, mong có. Có sức khỏe để còn cụng ly, đi đây đi đó, trở thành con người năng động có quan hệ rộng rãi. Có bằng cấp để ngồi cùng mâm với những người gọi là trí thức để xênh xang khi trò chuyện. Có công trạng dễ ăn dễ nói, lúc nào cũng dương dương tự đắc việc mình đã làm đang làm và rồi sẽ làm. Có địa vị dù không cao lắm cũng là đầu mối của những thứ cần có khác những mối quan hệ cần thiết khác trong cuộc sống hiện tại. Cái đủ đầy khiến ông trở thành người ưa nói, chuyện gì cũng góp miệng, từ chuyện khoa học đến chuyện văn chương, từ chuyện chiến tranh đến chuyện hòa bình, từ chuyện dưới đất đến chuyện trên trời, mà như kinh nghiệm người đời, hễ nói nhiều thì sai nhiều. Chính sự thể hiện thái quá thành ra phô trương, khoe mẽ, trịch thượng, hồ đồ, đôi lúc hỗn láo với người trên coi khinh kẻ dưới. Cái đủ đầy biến một người đã nghỉ hưu thành ra con nít, ưa được khen được tâng bốc. Muốn thể hiện phải ăn to nói lớn, chửi đông chửi tây, góp ý người này phê phán kẻ kia, nào là bọn tham ô móc ngoặc, nào là đồ vô liêm sĩ, nào là thứ dốt đặc, nào là bọn cơ hội… Cũng có người sợ ông, sợ cái thẳng thừng nói toẹt không kiêng nể không cần bằng chứng, ai mà không có khuyết điểm chứ. Cũng có người chẳng biết sợ ai thì ông chẳng là cái gì để phải e dè. Cũng có người chỉ cười chẳng bận tâm chuyện ông nói việc ông làm. Nói thế chứ đôi lúc ông cũng dễ thương, tỏ ra khiêm tốn nhã nhặn, nhưng cũng chừng vài phút thôi rồi quên mất, bởi cái cục tự hào to đùng trong ông đã tan chảy thấm vào máu mất rồi, dễ gì…
Chỉ một điều lạ, trong con mắt một số người, chính ông đã sở hữu tất cả những cái mà mỗi ngày ông ra rả lên án và chửi rủa. Ông sống tự đắc hiếu thắng nghêng ngang cho đến một ngày…
Hai vợ chồng ông bước vào quán cà phê Ven Phố như thường lệ đưa tay chào mọi người rồi đi hẳn vào phía trong. Chiếc bàn vợ chồng ông thường ngồi đã có hai cậu thanh niên chiếm chỗ. Ông nhíu mày khó chịu nhưng lại tỏ ra nhẹ nhàng.
– Chỗ này cô chú thường ngồi nhưng không sao hai cháu cứ ngồi, cô chú ngồi chỗ khác cũng được.
Hình như hai cậu nhỏ không nghe ông nói nên chẳng trả lời chúi mắt vào màn hình chiếc laptop. Đang cùng vợ thủ thỉ chuyện gì đó thì nghe một cậu thanh niên nói rõ to.
– Thịt mỡ dưa hành đi miếng một.
Ông khó chịu lớn tiếng nói vọng sang.
– Các cháu lấy đâu ra câu ấy, phải là, thịt mỡ dưa hành câu đối đỏ, cây nêu tràng pháo bánh chưng xanh.
Một cậu nhìn ông mỉm cười.
– Bọn cháu cũng có biết câu đó, nhưng chắc chú chưa biết hai câu đối này:
Thịt mỡ dưa hành đi miếng một
Lọng vàng quân kiệu kéo từng đôi.
Bọn nhỏ dám bảo ông không biết, ừ, mà hai câu đó nghe lạ quá! Cục tự cao tự đại cố hữu xưa nay nổi lên khiến ông bực tức.
– Này, đứa nào dám nói chú không biết!
– Không biết thì nhận không biết có sao đâu!
Trời đất, hai thằng nhóc con dám nói với ông đến như thế ư, cái lỗ mãng trong ông trỗi dậy.
– Này, tau mà không biết thì còn ai biết nữa, bọn bây con nhà ai mà hỗn láo vậy?
Cũng chẳng vừa chi, một cậu bốp chát.
– Sao nặng lời vậy chú? Chú biết cụ Nguyễn Đăng Huân không?
– Hắn là ai tau không cần biết, mấy đứa bây biết tau là ai không?
Cậu thanh niên khép cái nắp laptop nghe cái bốp rồi bực tức.
– Nguyễn Đăng Huân đỗ Hoàng Giáp khoa Kỷ Sửu niên hiệu Minh Mạng thứ 10 đó.
Nghe bọn nhỏ nói thế ông khựng lại, nhưng vẫn cố chống chế.
– Thì đã sao nào?
– Chú lại không biết nữa rồi! Hồi 14 tuổi cụ đến nhà ngoại chơi, ông cậu thấy cụ chăm chỉ ăn nên trêu: Thịt mỡ dưa hành đi miếng một, cụ đối lại là: Lọng vàng quân kiệu kéo từng đôi. Cụ không chỉ đối chuẩn mà nội dung còn thể hiện khí phách ngay từ lúc còn nhỏ.
Như sực nhớ ra, ông vỗ trán rồi nói.
– Phải rồi, cụ Nguyễn Đăng Huân, là bậc khoa bảng nổi tiếng học giỏi từ nhỏ, cụ quê mình chứ đâu!
Hai cậu thanh niên bật cười khiến ông hơi nhồn nhột.
– Cụ quê làng Hương Ngải, huyện Thạch Thất, tỉnh Sơn Tây, nay là ngoại thành Hà Nội.
Ông cứng miệng không dám nói thêm gì, đưa ly cà phê lên định nhắp môi đã nghe bọn nhỏ bồi thêm mấy câu nữa.
– Chú không biết gì mà nhiều chuyện quá làm bọn cháu không tập trung học được! Chào cô chú!
Mặt ông phừng phừng đỏ, tai ông cũng đỏ phừng phừng. Quê với bọn nhỏ thì ít mà xấu hổ với vợ thì nhiều. Vợ ông không nói gì chỉ nhìn ông thương hại. Ông đứng dậy ra về, bà chạy theo cũng chẳng nói gì. Từ thái độ nghênh ngang sau buổi cà phê hóa thành nghễnh ngãng.
Ông bắt đầu ghét cay ghét đắng thịt mỡ với dưa hành, cũng chẳng sao, nhưng việc đổ rổ hành của bà thì quá quắt. Bà phát hiện củ hành rơi vãi dưới hàng rào chè tàu, nơi ông giả vờ đứng cắt tỉa khi nãy. Lẽ ra phải giận dữ, nặng lời vì bực tức, nhưng bà khác ông, không ăn to nói lớn mà nhỏ nhẹ tế nhị, biết nghĩ trước nghĩ sau. Bà nhận ra cái nghễnh ngãng của ông xuất phát từ đâu, thế là bà quyết định chữa bệnh cho ông.
Ăn cơm tối xong, bà đưa ông tờ giấy nhỏ chi chít chữ khi ông vừa đứng dậy định lên nhà trên. Ông hất hàm hỏi:
– Cái gì đây?
– Thì ông cứ đọc đã!
Có khi là thư của mấy đứa con ông gởi báo không về ăn Tết, cũng có khi là thư của chú nó báo tin mẹ ông đau ốm gì chăng!? Nghĩ vậy ông vội vàng mang cái kính vào rồi ngồi phịch xuống ghế. Những con chữ to dần rồi lấp đầy mắt ông. Nào là: Thịt mỡ dưa hành nhâm nhi Tết/ Quần the áo thụng nhởn nhơ Xuân. Nào là: Thịt mỡ thiếu dưa hành nên Tết thiếu/ Hoàng mai đầy nụ biếc cứ Xuân đầy. Còn nữa: Thịt mỡ dưa hành hai món Tết/ Đào phai mai thắm một nhành Xuân. Lại nữa: Không thịt mỡ chẳng dưa hành chưa phải Tết/ Có bánh chưng thêm bánh tét đã là Xuân…
Câu nào cũng thịt mỡ với dưa hành, hai cái thứ đã khiến ông đau đớn nhục nhã ê chề, sao bà lại đưa ông đọc mấy thứ này chứ? Không thèm đọc nữa, ông trợn mắt nhìn bà, hét lớn.
– Bà chọc tức tôi hả? Bà lấy đâu ra mấy thứ vớ vẩn đó? Bà muốn gì?
Giọng bà Chênh nhẹ tênh khiến ông hạ hỏa ngay.
– Thì lấy trên mạng, trên đó thiếu gì, chỉ tại mình không đọc nên không biết thôi! Ông chịu khó đọc rồi ra đối đáp với thiên hạ, kẻo như lần trước…
Ông gạt phăng:
– Đối với đáp làm chi, hơn thua làm chi!
Thấy ông bộ dạng có vẻ không còn hùng hổ nữa, bà lại tiếp:
– Nói ít lại lắng nghe nhiều hơn thì chẳng thua ai bao giờ!
Ông ngồi trầm ngâm một lát rồi nói, giọng cũng nhẹ tênh.
– Chẳng cần thua với hơn làm gì cho nó khổ! Bữa ni là ngày mấy âm lịch rồi?
– Lại lẩn thẩn! Ông Táo về trời được hai ngày rồi, bữa ni là hai mươi lăm tháng Chạp.
– Còn kịp, ngày mai bà mua hành về làm dưa đi!
Mùi trầm hương đâu đó thoang thoảng, ông gấp tờ giấy bỏ vào túi áo rồi đi lên nhà trên, bà cười vui vẻ đi theo ông, bỗng nhiên bà lại thốt lên:
Thịt mỡ dưa hành đôi bạn Tết
Ông quay lại nhìn bà, thong thả đọc:
Giác trầm nhang lọng một mùi Xuân
Định ôm bà, chắc là muốn cảm ơn thôi, ai ngờ có tiếng còi xe ngoài cổng khiến ông bà giật mình chạy ra. Vợ chồng thằng con trai và hai đứa cháu nội đã về.
NBH
