PHƯƠNG BỐI
Vâng lời chàng đâu biết chua cay
Những đêm một mình và nỗi nhớ
Ôm chặt gối vào lòng. Khó ngủ
Buổi xuân xanh thiếp phải xa chồng!
Bên kia vách mỏng là Lưu huynh
Khí khái, ngang tàng, tình mênh mông
Thiếp bỗng muốn vượt vòng lễ giáo
Dương lang ơi, khuya khoắt lạnh lùng!
Trọn nghĩa bạn bè sao ác thế
Không cách nào mà phải Châu Long
Vì em nhan sắc bên chàng quyết
Để kích Lưu huynh khỏi ngã lòng?
Hay chàng thử thách lòng ái thiếp
Những ba năm…dằng dặc xa chồng
Nén chặt xuân thì khuya thảng thốt
Đêm vắng lạnh lùng ơi Dương lang!
Ba năm ví thử Lưu không đỗ
Xuân sắc em theo mộng úa tàn
Ba năm ví phỏng…Sao có thể
Gối tay chồng một giấc ngủ ngoan!
LHH[1]
Có phải lấy cảm hứng từ bài thơ “Tâm sự nàng Thúy Vân” của Trương Nam Hương không mà Lương Hoàng Hạc lại xúc cảm về “Tâm sự nàng Châu Long” sâu sắc, tinh tế đến như vậy! Có lẽ tâm hồn người nghệ sĩ gặp nhau ở sự đồng điệu, nhạy cảm.
Nàng Châu Long vâng lời chồng thực hiện một nhiệm vụ khó khăn và cao quý: thay chồng nuôi bạn ăn học, vực dậy ý chí của Lưu Bình để mong bạn đỗ đạt thành danh. Và người thiếu phụ ấy đâu lường hết những chua cay, khao khát mỗi lúc đêm về:
Vâng lời chàng đâu biết chua cay
Những đêm một mình và nỗi nhớ
Ôm chặt gối vào lòng. Khó ngủ
Buổi xuân xanh thiếp phải xa chồng!
Dấu chấm giữa dòng như lời thổn thức vò xé trái tim son trẻ. Và dấu chấm than! như nhát chém vào lòng.
Bên kia vách mỏng là Lưu huynh
Khí khái, ngang tàng, tình mênh mông
Thiếp bỗng muốn vượt vòng lễ giáo
Dương lang ơi, khuya khoắt lạnh lùng!
Phải chăng những tháng ngày gần gũi bên cạnh Lưu Bình, nàng Châu Long xinh đẹp, tinh tế đã nhận ra Lưu Bình không phải là chàng trai hư hỏng, say mê vui thú chơi bời ngày nào mà đã trở lại là con người “khí khái, ngang tàng” và đặc biệt là “tình mênh mông”. Sao lại “mênh mông” nhỉ! Dưới mắt Châu Long, chàng thư sinh Lưu Bình ấy có trái tim rộng lớn, biết lấy tình yêu làm động lực để quyết chí học hành, chờ đến ngày “đại đăng khoa” hòa cùng niềm hạnh phúc “tiểu đăng khoa”. Niềm cảm phục cùng với sự cô đơn thôi thúc làm nàng có lúc cũng muốn mềm lòng. “Dương lang ơi, khuya khoắt lạnh lùng!” Tiếng gọi tha thiết giữa đêm khuya nghe sao mà xót xa, lay động đến thế! Chàng Dương Lễ có thấu chăng nỗi lòng ái thiếp hay vẫn đang say giấc nồng bên cạnh chánh thê?
Từ giằng xé, nhớ nhung, nàng quay sang giận hờn, trách móc:
Trọn nghĩa bạn bè sao ác thế
Không cách nào mà phải Châu Long
Vì em nhan sắc bên chàng quyết
Để kích Lưu huynh khỏi ngã lòng?
Hay chàng thử thách lòng ái thiếp
Những ba năm…dằng dặc xa chồng
Nén chặt xuân thì khuya thảng thốt
Đêm vắng lạnh lùng ơi Dương lang!
Hờn trách đấy, nhưng mà “giận thì giận mà thương càng thương”. Những dấu chấm hỏi (?), chấm lửng (…), chấm than (!) liên tiếp làm âm điệu câu thơ nghe đến nao lòng.
Nhớ nhung, giận hờn, trách móc rồi lo lắng:
Ba năm ví thử Lưu không đỗ
Xuân sắc em theo mộng úa tàn
Ba năm ví phỏng…Sao có thể
Gối tay chồng một giấc ngủ ngoan!
Nỗi khao khát đoàn viên sao mà chua chát, bấp bênh đến thế! “Ví phỏng”, “ví thử” vẽ nên một tương lai chưa nhìn rõ với bao phấp phỏng, lo âu. Nhưng tôi ấn tượng nhất là niềm mơ ước giản dị mà đáng yêu của Châu Long: “Gối tay chồng một giấc ngủ ngoan. “Không phảỉ là “ngủ ngon” mà là “ngủ ngoan”. Một giấc ngủ bình yên của người vợ hiền thục, thủy chung trong cánh tay che chở, ấm áp của chồng sau bao tháng ngày thương nhớ.
Truyện Lưu Bình – Dương Lễ kết thúc có hậu. Chàng Lưu Bình đỗ đạt thành danh. Châu Long trở về đoàn tụ cùng chồng. Tình bạn Lưu Bình – Dương Lễ được ca ngợi là tình bạn đẹp đẽ, cao quý. Nhưng mấy ai hiểu thấu nỗi lòng chua xót, sự hy sinh lặng thầm của nàng thiếu phụ Châu Long.
Bài thơ “Tâm sự nàng Châu Long” của tác giả Lương Hoàng Hạc, với thể thơ bảy chữ, ngôn từ giản dị mà chọn lọc, giọng thơ đầy chất tâm tình đã khơi gợi trong lòng người đọc không chỉ là niềm cảm thương cho sự hy sinh của một người phụ nữ mà còn là một lời dằn vặt xót xa đầy tính nhân văn cao cả:
Trọn nghĩa bạn bè sao ác thế
Không cách nào mà phải Châu Long?
PB – 12/2023
[1] Rút từ tác phẩm: “………..”, NXB……
